Historia naszego kraju, jakiej nie znajdziecie na kartach podręczników

Ludowa historia Polski” to próba spisania na nowo dziejów naszego kraju z punktu widzenia tych, którzy zwykle są w niej pomijani, czyli niższych warstw społecznych. Jej autor Adam Leszczyński jest historykiem, socjologiem oraz dziennikarzem, a także wykładowcą na uczelni SWPS, znanym z takich książek jak “No dno po prostu jest Polska” czy “Dziękujemy za palenie. Dlaczego Afryka nie może sobie poradzić z przemocą, głodem, wyzyskiem i AIDS”.

Dlaczego oficjalna historia pomija w swojej narracji znaczną większość ludności?

Dawni kronikarze w swoich relacjach pisali głównie o królach, książętach, duchownych i szlachcie, czyli tych, którzy posiadali władzę. Ten sposób opisywania dziejów był praktykowany przez wieki i ma się dobrze także w czasach współczesnych. Wciąż niewiele wiemy jak wyglądało życie prostych ludzi takich jak chłopi czy mieszczanie, którzy nie mieli wielkiego majątku czy wpływów. Jednak to oni tworzyli około 90 procent społeczeństwa, płacili podatki, daniny, odrabiali pańszczyznę i ciężko pracowali na ogromne majątki swoich panów. Jak pisze w swojej książce Adam Leszczyński pomijanie ich wkładu w dobrobyt państwa czy ignorowanie ich kultury to przekłamywanie historii. Chociaż to elity kierowały losami państwa, to ktoś musiał zajmować się tak zwaną “czarną robotą” i ciężko harować.

Autor “Ludowej historii Polski” skupił się na relacji między tymi, którzy są u władzy i tymi, którzy jej podlegają. Opisuje także instytucje i zapisy prawne egzekwujące przekazywanie dóbr wyprodukowanych przez niższe warstwy społeczne na rzecz uprzywilejowanych. Nie chodzi tu jedynie o czasy, kiedy w naszym kraju chłopi mieli obowiązek odrabiania pańszczyzny. Wyzysk klas pracujących nie był praktykowany jedynie w średniowieczu. Obecny był w naszym społeczeństwie przez wieki i przetrwał aż do czasów nowożytnych, kiedy na samym dole drabiny byli pracownicy fabryk, zakładów przemysłowych. Nawet w sklepach i biurach obowiązywała hierarchia, niektórzy przez całe życie nie mieli szansy na awans ze stanowisko prostego subiekta, gońca czy asystenta.

Jak elity uzasadniały swoją uprzywilejowaną pozycję?


Adam Leszczyński w swojej książce interesuje się także ideami, za pomocą których wyższe warstwy społeczne umacniały swoją władzę. Urodzeniem, majątkiem, wykształceniem, a nawet religią chrześcijańską tłumaczyły swoje uprzywilejowanie i podporządkowywały sobie lud. Dzięki ciągle zmieniającej się ideologii, mimo licznych buntów oraz protestów, które były wyrazem sprzeciwu wobec wyzysku, przez setki lat panowała niesprawiedliwość.

 

Continue Reading

Ludowa historia Polski, czyli rzetelne spojrzenie na PRL

Niemal 40-letnia historia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nie tylko jest przedmiotem wytężonych sporów politycznych i akademickich, ale jest wciąż przedmiotem pamięci dużej części Polaków. O historii pisze się trudno, a już szczególnie o historii najnowszej zawierającej kontrowersyjne tematy. “Ludowa historia Polski” (https://www.taniaksiazka.pl/ludowa-historia-polski-adam-leszczynski-p-1431684.html) Adama Leszczyńskiego to książka publicystyczna, której celem ma być rzetelne spojrzenie na historię PRL-u w kontekście działania ówczesnych instytucji państwowych. Czy autorowi uda się uniknąć kontrowersji?

Publicystyka, ale rzetelna

Zważywszy na gorące spory polityczne wokół działalności PRL-u, o tym okresie w polskiej historii trudno jest pisać w sposób rzetelny. Autorzy często spotykają się z krytyką i presją społeczną z różnych stron politycznego sporu, szczególnie jeżeli przedstawiają kontrowersyjne tezy. “Ludowa historia Polski” już zdążyła spotkać się z negatywnymi głosami, choć tak naprawdę zdaniem rzeszy czytelników Leszczyńskiemu udało się podejść do tematu w wyważony sposób, bez nadmiernego hołdowania jednej ze stron. Obiektywność w przypadku pozycji historycznych jest niezwykle ważna, szczególnie że bez niej zwyczajnie nie da się zachować uczciwości intelektualnej. Na szczęście w przypadku książki Leszczyńskiego o tej ostatniej można mówić.

Jak działały instytucje państwowe w PRL?

W swoim tekście autor stara się odpowiedzieć na pytanie: jak działały instytucje państwowe w PRL? Przygląda się on zarówno tym strukturom państwa, które zyskały bardzo negatywną reputację w społeczeństwie (UB, milicja obywatelska, ZOMO, prokuratura), jak i urzędom zachowującym neutralny charakter. Leszczyński porównuje biurokrację PRL-u do maszyny – opisuje jej ogólny wygląd, ale najwięcej czasu poświęca analizie trybików, które dają najciekawszy obraz całości. Ostatecznie tylko w ten sposób można wyrobić sobie zdanie na temat faktycznej działalności instytucji państwowych w czasach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

Ludowa historia Polski, czyli opowieść o komunistycznych elitach

Autor poświęca znaczącą część objętości “Ludowej historii Polski” na pokazanie komunistycznych elit rządzących PRL-em. Zdaniem Leszczyńskiego zrozumienie ich mentalności oraz procesów myślowych jest kluczem do zrozumienia działalności ówczesnego państwa. Równie ważne jest też dla autora przeniesienie owej mentalności na sprawnie działający aparat państwa. “Ludowa historia Polski” zawiera dużą dawkę cennych faktów historycznych, które pozwolą na wyrobienie sobie własnej opinii na temat instytucji państwowych PRL-u.

 

Continue Reading

Historia Rzeczypospolitej Ludowej z innej perspektywy – czyli książka oczami zwykłych ludzi

Zgłębianie historii Polski jest zajęciem niezwykle czasochłonnym i ekscytującym, a wszystko to zasługa licznych autorów i ich poczytnych książek, z których można dowiedzieć się nie tylko faktów historycznych, ale również opowieści o ludziach, których perspektywa jest niezwykle ważna w opisywaniu określonych wydarzeń. Jedną z takich książek jest Ludowa historia Polski z www.taniaksiazka.pl autorstwa Adama Leszczyńskiego. Dlaczego warto zapoznać się z tą pozycją i jej podobnymi?

Ta sama historia, kilka perspektyw

Podręczniki historyczne zazwyczaj zawierają zbiór najważniejszych wydarzeń w danym okresie czasu, które są wartościowe z historycznego punktu widzenia. Można w nich przeczytać o datach, przebiegu określonych wydarzeń czy ich skutkach na współczesność. Zawarte są nazwiska osób które miały znaczenie dla przebiegu danych wydarzeń, rzadziej natomiast można dowiedzieć się o tzw. „smaczkach”, czyli okolicznościach danych wydarzeń. Prawdziwi pasjonaci historii bez trudu odnajdą takie informacje, zapoznając się choćby z programami telewizyjnymi z danych czasów, czytając prasę jaką znaleźć można w bibliotece, lub zwyczajnie rozmawiając z ludźmi, którzy mimo sędziwego wieku, wciąż pamiętają różne ciekawostki z interesującego nas okresu. Książki historyczne stanowią bardzo ważne źródło informacji, niemniej jednak  ”Ludowa historia Polski” to książka inna niż wszystkie. Dlaczego? Ponieważ zawiera szeroką perspektywę z czasów Rzeczypospolitej Ludowej, czyli bardzo ciemnej karty polskiej historii.

Co zawiera książka ”Ludowa historia Polski?

Ta książka mimo zaliczania do typowo historycznych, w bardzo przystępny sposób przedstawia okres Rzeczypospolitej Ludowej z perspektywy zwykłych ludzi, którzy mimowolnie byli świadkami tamtych wydarzeń. Znajdziemy tam również dokładne opisy ówczesnych instytucji, które za nic miały zwykłego człowieka, natomiast wpływowym napychając kieszenie pieniędzmi. To opowieść o zwykłym życiu ludzi w cieniu reżimu pod przykrywką polskiego prawa, jednocześnie w przystępny sposób porządkując najważniejsze fakty i wydarzenia historyczne. Autor dzięki rozległym wywiadom które posłużyły jako inspiracja do stworzenia książki, doskonale wpasowuje się w ówczesny klimat, wiernie go oddając czytelnikowi. Jest to obowiązkowa pozycja dla miłośników historii, które z pewnością dobrze znane wydarzenia z okresu Rzeczypospolitej ludowej chcieliby poznać z nieco innej perspektywy. Spojrzenie zwykłych ludzi na te niezwykłe wydarzenia to coś, z czym warto zmierzyć się przynajmniej raz.

 

Continue Reading